Tiểu Ngư nhận lấy bài văn nhét vào hộp sách rồi ra khỏi cửa, trong đầu nghĩ đến bài luận của đám Đổng Thích, theo cậu với trình độ của mình và họ, việc bàn luận về thuế má giống như trò chơi trẻ con, toàn là giả tưởng, cậu về nhà đọc lại sách, làm ổ ở nhà nửa tháng viết lại năm bài sách luận, rồi lại đến tư thục.
“Ta hỏi con, trong sách có người cho rằng việc dùng tiền thay người đi lao dịch là quá bất công, bởi vì có người sẽ mất mạng trong quá trình lao dịch, cũng có người nói rằng việc dùng tiền thay người đi lao dịch là bình thường, như những gia đình buôn bán nếu đi lao dịch thì cửa hàng sẽ không có người trông coi, còn vào mùa nông nhàn cùng xuân nhàn, những nam nhân ở thôn quê đều ở nhà ngồi lê đôi mách, chi bằng thay người đi lao dịch kiếm bạc, dù sao họ cũng đã quen bận rộn và mệt mỏi rồi, con nghĩ sao?” Hoàng Mân dựa vào lưng ghế hỏi.
Tiểu Ngư nhíu mày suy nghĩ, mỗi khi có lệnh trưng lao dịch, phụ thân cậu đều dùng bạc để giải quyết, cậu cũng nghe người ta nói rằng khi đào đập sửa tường thành sẽ có người chết, những nam nhân trong thôn mỗi lần đi lao dịch về đều đen nhẻm và gầy gò, lúc đó cậu mừng vì phụ thân cậu không phải đi, đây chính là cái nhìn của cậu về chuyện này sao? Cậu hỏi phu tử.
“Vậy thì con thiên về việc tán thành dùng tiền thay người đi lao dịch.” Hoàng phu tử tổng kết cho cậu, hướng dẫn: “Con tán thành thì phải nói lý do con tán thành, đưa ra ví dụ về lợi ích của việc dùng tiền thay người đi lao dịch, sau đó dùng lời của người đi trước để chứng minh lời con nói có lý có cứ, đây chính là sách luận, con về nhà suy nghĩ kỹ, rồi viết lại mang đến cho ta xem.”
“Ấy, đợi đã, con đưa cả bài con viết hồi Tết cho ta, quên hết những gì con đã viết rồi viết lại từ đầu, suy nghĩ kỹ vào, trong sách luận nhất định phải có quan điểm của con, đại diện cho ý của con, con đọc sách là để hiểu lý lẽ, chứ không phải làm theo những gì sách nói.” Hoàng Mân dặn dò kỹ lưỡng, đặt tất cả những bài văn cậu đã viết trước sau lên dưới nghiên mực.
Sau khi Tiểu Ngư đi, tiểu nhi tử của Hoàng Mân bước vào, ngồi trên ghế nhàn rỗi nói chuyện: “Con thấy Thanh Du mặt ủ mày ê ra về, sao vậy? Người mắng cậu ta à? Chẳng phải người coi trọng cậu ta nhất sao?”
Hoàng Mân thở dài, đưa bài luận trên bàn cho tiểu nhi tử, nói: “Thái độ học hành của đứa trẻ này là tốt nhất trong số những đứa trẻ ta từng gặp, chịu khó chịu khổ, có kiên nhẫn và bền bỉ, điều kiện gia đình cũng tốt, tuổi tác cũng vừa vặn, bình thường không có chuyện phiền lòng, đọc sách còn có thể tĩnh tâm hơn cả ta hồi trẻ, cho nên thi đồng sinh một lần là đỗ, thứ hạng còn là tốt nhất trong số những đứa trẻ ta từng dạy, ai ngờ cậu ta lại không thông suốt ở phương diện sách luận này.”
Nam nhân lật xem sách luận, lướt qua mười bài văn này, lần viết thứ hai còn tệ hơn lần đầu, không chỉ không có mạch lạc mà bài văn còn cứng nhắc khô khan.
“Kỳ lạ, chúng ta đều là những người không đọc sách nổi hoặc không hiểu được, nhưng chưa từng gặp phải chuyện này ở chủ đề viết sách luận, người có nên giải thích cho Thanh Du các bước viết sách luận, để cậu ta làm theo các bước đã định không?”
Hoàng Mân lắc đầu, đọc sách không phải là chuyện một sớm một chiều, thi Viện cũng không dễ dàng như vậy, nếu Thanh Du thông suốt ở phương diện này, thi Viện chắc chắn sẽ đỗ, còn nếu không thông suốt mà làm theo các bước cố định, bài viết cũng sẽ không thể lọt vào mắt, bài văn thiếu linh khí, dễ đi vào ngõ cụt.
Một người kiên trì viết đi viết lại, một người kiên nhẫn chỉ điểm, Đồ Thanh Du đã đọc nát những cuốn sách này và mua thêm rất nhiều sách, bài luận của cậu mới tạm chấp nhận được, không còn bị Hoàng Mân đọc xong là vứt bỏ nữa.
Trong hơn nửa năm này, Đồ Đại Ngưu cứ cách vài ngày lại hầm canh xương, canh cá cho đại nhi tử, chuẩn bị bữa ăn chu đáo, chó trong nhà ăn thức ăn thừa cũng béo lên, nhưng Tiểu Ngư vẫn gầy đi, lại đúng vào tuổi đang lớn, cậu gầy như cây sào tre, thời điểm vào tu, quần áo năm ngoái cậu mặc vào trông như thể cậu trộm quần áo của phụ thân.
Hứa Nghiên đã nhiều lần nói với đại nhi tử rằng không thi đậu tú tài cũng không sao, cả trấn chỉ có vài chục đồng sinh, có người đọc sách đến râu tóc bạc phơ cũng chưa thi đậu đồng sinh, cậu đã giỏi hơn rất nhiều người rồi, bảo cậu đừng vội, sức khỏe là quan trọng nhất, nhà có tiền nên cậu có thi năm sáu bảy tám lần cũng đủ khả năng chi trả, nhưng Tiểu Ngư lúc đó gật đầu đồng ý, buổi tối vẫn thắp đèn dầu thức khuya đọc sách.
“Tiểu Hòe, mỗi sáng tối con kéo ca ca con ra ngoài chạy bộ đi, không chạy ra mồ hôi thì không được về.” Hứa Nghiên công khai ra lệnh trên bàn ăn, nói với Tiểu Ngư: “Ta đã mua một ổ khóa lớn về, sau này tối đến giữa giờ Tuất, con về phòng ngủ, thư phòng ta sẽ khóa lại.”
Tiểu Ngư vuốt tóc cười với mẫu thân, nói: “Thân thể con không sao, mỗi ngày ăn ngon ngủ ngon, chỉ là con cao nhanh quá nên mới trông gầy thôi.”
“Không được, nghe lời mẫu thân, con có thi đậu Tú tài hay không mẫu thân cũng không sao, ngoại công con trước kia là Hứa lão tú tài nổi tiếng ta cũng không được lợi lộc gì, đệ đệ con đụng sách là buồn ngủ ta cũng không đánh mắng nó không chịu khó, con xem bộ dạng con kìa, mắt thâm quầng, đi đứng cũng lảo đảo, cứ thức khuya mãi ta sẽ phải người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh mất.” Hứa Nghiên cay mắt, che mắt rơi lệ, cổ họng như bị nghẹn cục khoai lang, khiến bà khó thở không chịu nổi.
Đây là lần đầu tiên ba đứa trẻ thấy mẫu thân rơi lệ, Tiểu Ngư thu lại nụ cười, đi đến bên cạnh mẫu thân, vỗ lưng mẫu thân an ủi: “Đâu có người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh nào, tóc người còn đen nhánh hơn cả tóc con, đừng khóc nữa, người mà khóc nữa phụ thân sẽ đánh con mất, con nghe lời người, từ tối nay trở đi, con và Tiểu Hòe sẽ ra ngoài chạy bộ, không ra mồ hôi thì không vào nhà, tối cũng ngủ sớm.”
“Sớm nghe lời không phải tốt rồi sao, cứ phải làm ta lo lắng đến mức ăn không ngon ngủ không yên.” Hứa Nghiên lau khô nước mắt, cầm đũa tiếp tục ăn cơm.
Tối đến, ba tỷ đệ chạy chậm rãi quanh thôn, Đồ Tiểu Hòe ghé sát vào ca ca, thở dài nói: “Huynh cuối cùng cũng bình thường rồi, trước kia huynh liều mạng như vậy ta nhìn còn sợ, lần sau nếu huynh không đọc sách nổi thì hãy nghĩ đến ta, có đứa đệ đệ đọc sách là chóng mặt buồn ngủ như ta, huynh là ca ca của ta, chậm chạp một chút là bình thường, đừng làm khó đầu óc của mình.”
“Đúng đúng đúng, chúng ta đều là người bình thường, đệ còn nhỏ, tú tài mà dễ thi như vậy thì ai cũng có thể làm huyện lệnh rồi.” Tiểu Quỳ phụ họa.
Tiểu Ngư vỗ vào mông tiểu đệ một cái, không dám nói gì, từ cuối thôn chạy đến đầu thôn, chưa về đến nhà cậu đã không nhấc nổi chân nữa, cổ họng cũng khô khốc như nuốt cát.
Mỗi ngày ăn ngon ngủ ngon lại được người nhà giám sát đúng giờ đi ngủ, theo lời mẫu thân cậu, mặt cậu cuối cùng cũng có được thêm chút thịt.
Không biết có phải vì ngủ đủ giấc không, cậu cũng đã dần nắm bắt được cách viết sách luận, mặc dù sắc mặt của Hoàng phu tử vẫn không tốt, nhưng ông ta đã bắt đầu chỉ ra những lỗi sai trong sách luận, giảng giải cho cậu rằng những lời trong sách có phù hợp để dùng trong sách luận của cậu hay không.
Tháng Chạp, Tề Cam Lan lại đến tặng quà Tết, hiện giờ hắn đến Đồ gia như đến nhà mình vậy, Tiểu Hòe ghét hắn đến tìm tỷ tỷ, hắn vừa đến là mắt tỷ tỷ không còn nhìn người nhà nữa, thằng bé châm chọc hắn nói: “Huynh như một tên trộm đến dò la địa hình vậy, quen thuộc nhà ta hơn cả nhà của a gia a nãi huynh nhỉ.”
“Tiểu đệ, đệ cũng có lúc làm trộm mà, sau này đệ mà hỏi ta kinh nghiệm, ta sẽ không keo kiệt mà dạy hết cho đệ.” Tề Cam Lan nói với vẻ đắc ý, sang năm, năm tháng nữa Tiểu Quỳ sẽ tròn mười tám, nàng sẽ trở thành tức phụ của Tề gia hắn, thời điểm mây tan trăng sáng đã đến rồi.
