Mặc dù con đường học tiến sĩ vô cùng gian nan nhưng Trình Giang Tuyết vẫn không phụ sự mong đợi của mọi người khi thuận lợi tốt nghiệp đúng hạn.
Ngoài cửa ải khó khăn mang tên luận văn, việc tìm việc làm cho tiến sĩ ngành khoa học xã hội và nhân văn cũng trở thành một vấn đề nan giải mang tính hệ thống. Đó không còn đơn thuần là câu chuyện về sự lựa chọn hay nỗ lực của cá nhân nữa.
Về hướng đi sự nghiệp của Trình Giang Tuyết, câu chuyện được thảo luận từ bàn ăn của gia đình nhỏ cho đến tận phòng khách của nhà họ Chu.
Sau khi nghe xong, Chu Kỳ Cương trầm ngâm nói: “Thị trường cực kỳ hạn hẹp và tình trạng cạnh tranh khốc liệt như hiện nay sẽ làm tổn thương nghiêm trọng tính tích cực của toàn xã hội đối với việc khám phá các ngành khoa học nhân văn. Tác động tiêu cực này quá sâu xa.”
Phương Tố Tương cũng gật đầu, bà rót trà cho hai con, thở dài nói: “Mười năm đèn sách vất vả, chưa bàn đến sự tôn trọng của xã hội, nếu cuối cùng không đổi lại được một công việc ổn định và đàng hoàng, cảm giác thất vọng sẽ rất lớn.”
Trong vài năm qua, số lần Trình Giang Tuyết đến nhà bố mẹ chồng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Cô giữ kẽ như hồi mới cưới, ngồi ghế sofa cũng chỉ dám ngồi một phần ba diện tích. Hai phần ba còn lại đều dành cho Chu Phục ngồi.
Anh ngồi nghiêng người, một cánh tay gác lên thành ghế, bóng dáng hai người gần như chồng khít lên nhau, giống như anh đang bế vợ trong lòng vậy.
Chu Kỳ Cương nhìn thấy thật chẳng ra làm sao nhưng vì nể mặt con dâu nên không lớn tiếng quở trách. Khỏi phải nói, ở nhà riêng chắc chắn thằng con này còn bê bối hơn thế. Nhẫn nhịn đến tận giờ mà chưa có con, tám phần là do Tiểu Trình có nguyên tắc.
Trình Giang Tuyết uống một ngụm trà, bưng tách trà nói: “Bây giờ ngưỡng cửa vào các trường đại học cao ngất trời rồi ạ. Ngay cả yêu cầu cơ bản của các trường đại học trọng điểm cấp tỉnh cũng là ít nhất phải có ba bài báo đăng trên tạp chí thuộc danh mục CSSCI, mà phần lớn các vị trí cũng đã đủ người, việc chờ đợi biên chế đã trở thành chuyện thường tình.”
“Hiện nay, nơi duy nhất mà tiến sĩ chưa đến mức bão hòa có lẽ là đội ngũ cán bộ của chúng con thôi.” Chu Phục vừa mân mê mu bàn tay vợ vừa nói.
Phương Tố Tương khách quan nhận xét: “Trong đội ngũ cán bộ cũng chưa chắc đã hoan nghênh tiến sĩ. Nghĩ mà xem, một đơn vị chỉ có bấy nhiêu chỉ tiêu chức danh, biết bao đồng chí cũ đã bám trụ nửa đời người, ai nấy đều đỏ mắt chờ đợi. Đặc biệt là nhiều bộ phận cơ sở không cần đến trình độ học vấn cao như vậy. May mà Tiểu Trình tuổi còn trẻ, tốt nghiệp vẫn chưa đầy ba mươi, tìm đối sách gì cũng đều kịp cả.”
Trình Giang Tuyết không nhịn được quay đầu lại nhìn. Anh ấy đang làm gì vậy! Đang bàn chuyện chính sự mà tay chân cứ táy máy suốt. Cô nhíu mày rút tay ra.
Chu Kỳ Cương cân nhắc một lát: “Giang Tuyết có dự định thi công chức không con?”
“Cô ấy không đâu bố.” Chu Phục trả lời thay vợ, “Mặc dù thi công chức có ưu đãi cho tiến sĩ nhưng tính cách cô ấy không phù hợp.”
Trình Giang Tuyết nói: “Con vẫn sẽ chú ý nhiều hơn đến thông tin tuyển dụng của các trường. Cạnh tranh thì cứ cạnh tranh thôi ạ, dù sao con cũng đã nỗ lực đến mức này rồi.”
“Tốt, cứ giữ tâm thế này mà nộp hồ sơ.” Chu Kỳ Cương tán thưởng nói, “Cũng đừng quá nóng vội, càng không nên có gánh nặng gì, công việc rồi sẽ có thôi.”
“Con biết rồi, cảm ơn bố mẹ.”
Phương Tố Tương nói: “Các con bình thường đều bận rộn, khó khăn lắm mới đến một chuyến, mẹ bảo dì làm thêm mấy món, ở lại ăn cơm nhé.”
“Vâng ạ.” Trình Giang Tuyết đặt gối ôm xuống rồi đứng dậy, “Chu Phục đi công tác Hàng Châu có mua tặng mẹ một chiếc khăn lụa, còn có cả trà cho bố nữa, con đi lấy để bố mẹ xem thử.”
Đợi cô đi khỏi, sắc mặt Chu Kỳ Cương lập tức thay đổi. Nụ cười của ông tắt ngấm, ông gầm lên: “Chu Phục, ngồi thẳng dậy cho bố!”
Chu Phục thẳng lưng lên: “Tự nhiên bố gọi cả họ tên làm con giật mình.”
“Sắp thăng chức lên làm Trình chính nhiệm (Chủ nhiệm chính thức) đến nơi rồi mà cái dáng ngồi của con thế này à? Con báo cáo công việc với Trịnh Tòng Kiệm cũng ngồi vẹo vọ trên ghế thế này à?”
Chu Kỳ Cương lườm anh, ngón tay gần như chỉ vào mũi con trai, “Hay là cứ thấy Giang Tuyết là không quản được bản thân? Giỏi giang thế thì sinh cho ta một đứa cháu nội xem nào!”
“Không phải, bố…” Chu Phục ngơ ngác, “Rốt cuộc bố muốn dạy bảo con hay là mượn đề tài để phát huy, thực chất là muốn làm ông nội rồi?”
Chu Kỳ Cương nói: “Ta vừa huấn luyện con vừa muốn làm ông nội, có vấn đề gì không?”
Chu Phục xua tay một cái, dứt khoát bác bỏ: “Mắng con thì không sao, con vốn đã đeo mấy lớp mặt nạ rồi, vào tòa nhà văn phòng chưa chắc bố đã nghiêm túc bằng con đâu. Nhưng chuyện làm ông nội thì… để sau hãy nói.”
Điểm này thì Chu Kỳ Cương tin. Nếu không thì lần trước gặp lão Trịnh - một người vốn “lục thân bất nhận” (không nể mặt người thân), đến cả vợ cũng đòi ly hôn với ông ta, lại còn là người kiệm lời như vàng - ông ta đã không khen Chu Phục hết lời. Nói rằng vợ chồng ông nuôi dạy con quá tốt, Chu Phục đắc lực và tài giỏi ra sao, không chỉ nổi bật trong công việc mà còn rất giỏi trong việc xây dựng các mối quan hệ tập thể.
Ông hắng giọng: “Con không có bản lĩnh đó à? Kết hôn mấy năm rồi mà còn bảo ‘để sau’? Thế nào gọi là để sau?”
“Con chưa được gần gũi vợ đủ! Nhà con không hoan nghênh người thứ ba!” Chu Phục càng nói càng lớn tiếng, cứ như mình đang nắm giữ chân lý trời ban, “Nói thẳng ra là sinh hoạt ban đêm của tụi con ồn ào lắm, không thích hợp để nuôi trẻ con!”
Chu Kỳ Cương: “…”
Vừa cầm túi quà quay lại, Trình Giang Tuyết nghe đúng câu này. Cô thực sự chỉ muốn quay đầu chạy thẳng ra khỏi cửa ngay lập tức.
Cuối cùng mọi chuyện cũng ngã ngũ. Trình Giang Tuyết - người vốn tự nhận mình có biểu hiện mờ nhạt trong các vòng tuyển chọn - vậy mà lại nhận được suất giữ lại trường giảng dạy vốn dĩ là vị trí mà ai nấy đều tranh giành sứt đầu mẻ trán.
Cô thậm chí không dám tin, phải hỏi đi hỏi lại giáo sư hướng dẫn để xác nhận.
Viện trưởng Hoàng nhắc lại mấy lần: “Đúng, đúng, đúng mà Tiểu Trình, năng lực và tư chất của em mọi người đều nhìn thấy cả, đây không phải là tuyển chọn bừa bãi. Tuy bài báo em đăng không phải nhiều nhất, nhưng em là người chính trực lại tích cực. Hơn nữa luận văn của em cũng không ít, không nhất thiết cứ phải là ‘ngôi sao học thuật’ mới được giữ lại trường, nhà trường còn xem xét đánh giá tổng hợp nữa.”
“Vâng, em cảm ơn sự công nhận của thầy.”
Trở lại văn phòng, cô tỏ ra như không có chuyện gì xảy ra. Dù sao cũng là bậc tiền bối trong giới sinh viên rồi, không thể nhảy cẫng lên được, thế thì không trang trọng. Hơn nữa sống chung với Chu Phục lâu ngày, cô cũng bị ảnh hưởng bởi anh, ít nhiều cũng nhiễm chút thói quen “giấu nghề”.
Nhưng vừa về đến nhà, đứng giữa phòng khách rộng lớn và sáng sủa của căn hộ tân hôn, cô ném chiếc túi xách lên trời rồi liên tiếp nhảy cẫng lên mấy cái thật mạnh. Sau khi “phát điên” xong, Trình Giang Tuyết lập tức lấy điện thoại gọi cho bà Giang.
“Mẹ ơi, mẹ yêu quý xinh đẹp của con ơi.” Cô bắt đầu bằng một giọng điệu nũng nịu sến súa.
Giang Chi Ý ở đầu dây bên kia thốt lên: “Thật chịu không nổi con, có chuyện gì mà vui thế hả?”
Trình Giang Tuyết hét lớn: “Con được giữ lại trường rồi! Mẹ thấy có bất ngờ không?”
“Ồ, đây đúng là hỷ sự đại cát rồi.” Giang Chi Ý cũng xúc động theo, “Bố con lo lắng chuyện này lâu lắm rồi mà không dám hỏi vì sợ tạo áp lực cho con. Tốt quá rồi, là vị trí giảng dạy hay hành chính hả con?”
“Dạ giảng dạy, con… oẹ…” Đang nói dở, vì quá hưng phấn mà dây thanh quản của Trình Giang Tuyết đột ngột phát ra một tiếng nôn khan. Cô lập tức vỗ vỗ ngực.
Giang Chi Ý hỏi: “Sao thế? Trong người không khỏe à?”
“Dạ không sao, tại con nói nhanh quá thôi.”
Nhưng ngay sau đó, một cơn khó chịu lại trào dâng trong dạ dày. Trình Giang Tuyết cố nuốt xuống, nói: “Mẹ ơi, con nói đến đây thôi nhé, con vào nhà vệ sinh một lát.”
“Được, con chú ý sức khỏe nhé, nếu không ổn thì đi bác sĩ sớm…”
“Con biết rồi ạ.” Trình Giang Tuyết vội vàng ngắt lời.
Cô vứt điện thoại, chẳng kịp xỏ dép, vội vàng chạy đến bên bồn rửa mặt bằng đá cẩm thạch, vặn vòi nước rồi liên tiếp nôn một hồi lâu. Cô gục ở đó hồi lâu, gần như nôn sạch mọi thứ trong dạ dày ra, về sau chỉ còn lại nước chua. Cô rửa mặt rồi lau khô qua loa. Cổ họng bị dịch vị đốt cháy đến khó chịu, Trình Giang Tuyết nhăn mũi đi trở lại phòng khách, ngồi thụp xuống lấy hộp thuốc từ tủ thấp ra.
Chắc là dạo này buông thả quá, cùng Cố Quý Đồng ăn uống không kiêng nể gì, ăn đến mức dạ dày biểu tình luôn rồi. Cô bới hồi lâu, thứ duy nhất liên quan đến bệnh dạ dày là viên nang bao tan trong ruột Omeprazole nhưng lại là một cái lọ rỗng. Trình Giang Tuyết chán nản lắc lắc, chẳng có tiếng động nào.
Thôi kệ, uống chút nước nóng, ăn uống thanh đạm lại hai ngày chắc sẽ khỏi. Vốn định gọi cho Chu Phục nhưng cô không còn sức nữa, đắp một tấm chăn rồi nằm vật ra sofa.
