Khi Tiểu Quỳ gửi thư về nói nàng đã mang thai thì đã là đầu xuân năm sau, Tiểu Ngư đang chuẩn bị đi châu phủ để thi viện, lần này đường xa, Hứa Nghiên ở nhà không đi, Đồ Đại Ngưu đưa đại nhi tử đi ứng thí, tiện thể đưa tiểu nhi tử đi mở mang kiến thức, châu phủ ông chưa từng đến, sợ trên đường xảy ra chuyện, ba người họ trước tiên đến huyện rồi cùng với đội buôn lên đường, đội buôn thuê đội áp tiêu, đông người sẽ an toàn hơn một chút.
Hứa Nghiên tiễn ba phụ tử bọn họ đi, trong lòng nghĩ đến chuyện Hoàng phu tử nói về tình hình của Tiểu Ngư, ông ta nói là khuyên Tiểu Ngư nên đợi thêm ba năm nữa rồi hãy đi thi viện, cũng đã nói với Tiểu Ngư, nhưng Tiểu Ngư muốn đi thử. Hứa Nghiên nghĩ trong nhà không thiếu tiền nên để cậu đi thử, ba năm nay Tiểu Ngư đã mang về nhà không ít sách, sách đều đã sờ đến sờn mép, bút lông cũng đã viết đến cùn rồi lại thay bộ mới, hẳn là cậu không tìm được hướng nghiên cứu tiếp theo, bài viết lại không được phu tử đánh giá cao, muốn đi kiểm chứng xem lời phu tử nói có đúng không.
Đi đi về về mất hai mươi bảy ngày, sau khi về nhà chưa kịp về thẳng tư thục, đưa bài viết đã chép lại cho phu tử xem, Hoàng Mân xem xong không khẳng định cũng không phủ định, chỉ nói ông ta thi viện đã qua nhiều năm, bây giờ cũng không dám chắc tiêu chuẩn đánh giá, dù sao kết quả cũng sắp có rồi, cứ đợi thêm đi.
Đây đều là Đồ Đại Ngưu về kể lại cho Hứa Nghiên, nói Tiểu Ngư vừa nghe lời phu tử nói mặt liền xám xịt.
Nửa tháng sau, tin vui truyền về trấn, vận khí của Tiểu Ngư không tồi, trở thành tú tài lão gia, nhưng lại là thứ hạng cuối cùng, Đồ Đại Ngưu vui mừng muốn đi lập bia mới cho tổ tiên, rồi xây một cái đình che mưa, còn Tiểu Ngư thì đánh xe bò đi mua đồ để cảm ơn Hoàng phu tử, Hứa Nghiên cũng đi cùng cậu.
“Phu tử, có phải con không còn hy vọng tiến xa hơn nữa hay không?” Ba người ngồi trong thư phòng, Tiểu Ngư đã hỏi như vậy.
Mày nhíu của Hoàng Mân giãn ra, nói: “Con có thể hỏi câu này chứng tỏ con cũng đã phát hiện ra vấn đề của mình, châu của chúng ta có bảy huyện, năm nay có ba trăm mười bảy tú tài, mà ba năm trước con thi đồng sinh là hạng ba của huyện, bình thường mà nói, với sự cần cù hiếu học của con, con không thể ra khỏi danh sách một trăm, thế nhưng lại rơi vào thứ hạng cuối cùng.”
Ông ta lật bài viết mà Đồ Thanh Du đã chép lại cho ông ta, phân tích: “Thanh Du quả thực là số tốt, bài sách luận cuối cùng này là về việc giao thương giữa triều ta và các nước láng giềng, ta nhớ cậu ta đã mua một cuốn sách về đọc rồi, cậu ta viết bài ta còn sửa lại cho cậu ta, nhưng đề bài thêm vài câu nữa là cậu ta lại viết không tốt.”
Ông ta quay sang nói với Hứa Nghiên: “Ta đã dạy Thanh Du tám năm, ta dám nói cậu ta thông minh, là một mầm mống đọc sách, nhưng tính tình của cậu ta có vấn đề, hơi lạnh nhạt, ban đầu khi ta phát hiện ra, ta bảo cậu ta ra ngoài xem nhiều nghe nhiều nghĩ nhiều, ít đọc sách, nhưng cậu ta lại không có phản ứng với chuyện của người ngoài, những người không liên quan đến cậu ta thì cậu ta sẽ không quan tâm. Ví dụ như có lần một học trò của ta nói về chuyện bán thân chôn cha, cưỡng đoạt dân nữ, lứa tuổi này đang là lúc nhiệt huyết thích bênh vực kẻ yếu, những người khác cãi nhau đỏ mặt tía tai, Thanh Du lại không cảm thấy gì, cậu ta thiếu đi lòng trắc ẩn với người ngoài, nhưng đối với người thân quen thì cậu ta lại có cửu chuyển linh lung tâm. Vì vậy, câu ta viết sách luận dài dòng, nhưng lại không có tư tưởng của riêng mình.”
“Nếu Thanh Du còn muốn thi cử nhân, ta khuyên cậu ta nên đến huyện thử xem. Huyện có thư viện và cả tư thục tốt hơn, cậu ta theo ta học cũng không còn gì nữa.” Hoàng Mân cuối cùng đã nói như vậy.
Hứa Nghiên biết đại nhi tử của bà tâm tư nhạy cảm, ở ngoài ít nói, trước đây bà không thấy có vấn đề gì, cậu gặp chuyện trong lòng có chủ kiến, ở nhà cũng có thể điên có thể ầm ĩ, muốn nói về việc không quan tâm đến người ngoài, gia đình họ dường như đều như vậy, bao nhiêu năm nay có qua lại với người trong thôn nhưng bà ít khi tò mò chuyện nhà người khác, không ngờ tính cách này lại trở thành vật cản trên con đường học vấn của Tiểu Ngư.
Trở về sau, bà kể lại lời Hoàng Mân nói cho người nhà nghe, Đồ Đại Ngưu có ý định đưa Tiểu Ngư đến thư viện ở huyện, cậu bây giờ mười lăm tuổi, không thể thành thân, mở tư thục cũng không ai tin cậu, không tiếp tục đọc sách ở nhà cũng không có việc gì làm.
“Tiểu Ngư, con nghĩ sao?” Hứa Nghiên hỏi cậu.
“Đi huyện đi, mẫu thân, người và phụ thân hãy thường xuyên đến huyện thăm con và tỷ tỷ.”
“Được, nhưng đại nhi tử, ta nói với con, tính cách mỗi người đều khác nhau, giống như có người trời sinh đã thích buôn chuyện, ta thấy tính cách con không có vấn đề gì cả, chỉ là việc đọc sách đã chiếm quá nhiều tâm trí con, giống như tỷ tỷ con, con bé cũng đối với người trong thôn nửa quen nửa lạ, hơn nữa con mười lăm tuổi đã là tú tài lão gia rồi, thật đáng nể, tổ tiên lão Đồ gia các con tối đến chắc phải vui mừng mà nhập mộng khen con. Cử nhân không dễ thi đâu, con đến huyện học hành tử tế, hòa thuận với bạn học, dù ba năm sau thi cử nhân trượt cũng là chuyện bình thường. Giống như ngoại tổ con, ông ấy thi cử nhân không tám lần thì cũng năm sáu lần, đến chết vẫn là lão tú tài, nhưng ông ấy vẫn chưa từ bỏ, con cũng đừng coi trọng chuyện này quá, một lần trượt có thể tiếp tục thi, đến lúc đó cũng giống như phu tử con, mở một tư thục tự mình cũng tiếp tục đọc sách, dạy dỗ con cái, sau này lão tư với nhi tử cùng nhau trở thành cử nhân.”
Đây là lần đầu tiên Hứa Nghiên cảm thấy người phụ thân đã nằm dưới nền đất vàng của mình vẫn còn có chút tác dụng, có thể dùng để an ủi nhi tử của bà.
Tiểu Ngư biết mẫu thân mình ghét bỏ ngoại tổ đến mức nào, nghe bà bây giờ còn khen ngợi, không nhịn được cười, nói: “Con mười tám tuổi nếu không thi đậu thì sẽ về mở một tư thục, cưới tức phụ sinh con, sau này cũng dạy cho con cái của đệ đệ, con đã viết giấy cam đoan cho đệ ấy rồi mà.”
“Ừ, ta vẫn còn giữ đây, huynh không chạy thoát đâu.” Tiểu Hòe hoàn hồn đáp lời, rồi lại than vãn: “Sau này trong nhà chỉ còn mình ta thôi, huynh và tỷ đều đi huyện rồi, ta không muốn ở nhà nuôi lợn, ta cũng muốn đi huyện, ca, ta đi nấu cơm cho huynh nhé.”
“Nghe nói thư viện một tháng nghỉ một lần, ở trong thư viện không ra ngoài được đâu, đệ cứ yên tâm ở nhà nuôi lợn đi, giúp phụ thân.”
Mọi chuyện cứ thế được định đoạt, năm ngày sau Đồ gia đánh hai chiếc xe bò, một chiếc chở sách và chăn màn của Tiểu Ngư, một chiếc chở cá thịt trứng bột mì gửi cho Tiểu Quỳ.
